Tarczyca to niewielki gruczoł zlokalizowany pod krtanią, odpowiadający za wydzielanie wielu hormonów, również tych regulujących metabolizm. Kiedy pojawiają się wahania masy ciała niewywołane bezpośrednio zmianą diety lub stylu życia, warto przebadać się pod kątem schorzeń tarczycy.

Czy dzięki właściwej diecie można wyregulować poziom hormonów i zapewnić tarczycy normalne funkcjonowanie? Nie, ale dieta jest niezmiernie ważnym czynnikiem decydującym o postępie leczenia.

Za co odpowiada tarczyca?

Tarczyca wydziela trzy główne hormony: trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4) i kalcytoninę. T3 i T4 odpowiadają za bardzo wiele funkcji organizmu:

  • Za kontrolę glukoneogenezy i lipogenezy w wątrobie
  • Za pobudzanie procesu glikogenolizy
  • Za stymulację procesów mineralizacji kości, co pośrednio wpływa na wzrost kośćca
  • Za dojrzewanie poszczególnych struktur układu nerwowego
  • Za prawidłową akcję serca
  • Za stymulację oddychania
  • Za uwrażliwianie tkanek na działanie katecholamin
  • Za wspomaganie procesów przemiany materii w organizmie
  • Za kontrolę grubości błony śluzowej macicy

Istotą działania bardzo skomplikowanych mechanizmów endokrynologicznych jest produkcja odpowiedniej ilości każdego z hormonów. Zarówno niedobór, jak i nadmiar któregoś z nich może wywołać w organizmie poważne szkody.

✅ Prosty jadłospis odchudzający

blank

Stąd też można cierpieć na niedoczynność (niedostateczne wydzielanie hormonów) lub nadczynność (nadprodukcję hormonów) tarczycy. 

Co wpływa na kondycję tarczycy?

blank

Czy niewłaściwa dieta może wywołać problemy z tarczycą?

Dawno temu, na ubogich terenach wiejskich, bardzo częstą przypadłością było pojawiające się u niedożywionych osób wole tarczycowe, czyli znaczące powiększenie obwodu szyi spowodowane niedoborem jodu w diecie.

To właśnie jod jest pierwiastkiem, który wchodzi w skład hormonów tarczycy. Jodowanie soli kamiennej jako sposób na fortyfikowanie żywności, miało na celu właśnie zapobieganie i leczenie wola u ludzi, szczególnie tych z biedniejszych regionów.

blank
blank

Dzięki temu problem ten obecnie prawie nie występuje – każdy z nas ma swobodny dostęp do soli jodowanej, która z powodzeniem zapobiega niedoborom. 

Jednak choroby tarczycy wywoływane są przede wszystkim przez procesy autoimmunologiczne, które uszkadzają ten narząd i powodują zaburzenia w produkcji hormonów. Teoretycznie nie można więc nabawić się chorób tarczycy stołując się w fastfoodach.

Jednak początkowe objawy tarczycy są niedostrzegalne, a istnieje spora grupa produktów, które nasilają i zaostrzają jej objawy. Możemy więc poprzez nieprawidłowy dobór produktów żywnościowych nieświadomie pogarszać swój stan. 

blank

Dlaczego dieta jest tak ważna przy schorzeniach tarczycy?

Nieleczone choroby tarczycy mogą wpływać na rozwinięcie się chorób takich jak miażdżyca czy cukrzyca.

Jednak pacjenci najczęściej zaczynają się diagnozować w kierunku chorób tarczycy dopiero gdy zauważają u siebie wyraźne zmiany w zakresie masy ciała i trudności w schudnięciu, lub odwrotnie – szybkie chudnięcie.

Poszczególne składniki pokarmowe w naszej diecie mogą sprzyjać poprawie funkcji tarczycy lub szkodzić jej właściwemu działaniu. 

Jak powinno przebiegać prawidłowe leczenie schorzeń tarczycy?

Najpierw endokrynolog, potem dietetyk – to absolutnie prawidłowa kolejność, gdy zmagamy się z chorobami tarczycy. Aby dietetyk mógł wdrożyć prawidłowy jadłospis, musi dokładnie wiedzieć, na czym stoi. Poprzez nieprecyzyjne działanie z jednej strony źle dobranymi dawkami leków, a z drugiej dietą na chybił-trafił, można wyrządzić sobie więcej szkody niż pożytku.

Osiągnięcie prawidłowej masy ciała w przypadku niedoczynności i nadczynności tarczycy jest jak najbardziej możliwe, ale wymaga precyzyjnego działania i cierpliwości. Najpierw niezbędne są szczegółowe badania laboratoryjne.

Na ich podstawie lekarz może zaordynować leczenie hormonalne, suplementację jodem lub zabieg chirurgiczny. Dopiero po uregulowaniu poziomu hormonów za pomocą leków można wziąć się za dopasowanie diety mającej na celu redukcję tkani tłuszczowej, bądź zdrowe przybranie na masie. 

Jakie są ogólne zalecenia dietetyczne?

blank

Zanim jeszcze podejmiesz się klasycznej diety redukcyjnej w oparciu o zalecenia lekarskie, musisz jak najszybciej wdrożyć zdrowe nawyki żywieniowe. Nie różnią się one specjalnie od większości zaleceń dietetycznych w przypadku ludzi zdrowych:

  • Więcej warzyw i owoców
  • Tylko chude mięso
  • Więcej błonnika 
  • Odpowiednia podaż płynów
  • Przewaga zdrowych tłuszczów – z tłustych ryb morskich i olejów roślinnych wysokiej jakości

Które składniki odżywcze należy kontrolować w diecie?

Jod

Pomimo powszechnego dostępu do produktów morskich, soli morskiej i jodowanej, a także możliwości wdychania jodu z powietrza podczas wakacji nad morzem, wiele soli, którą spożywa się w diecie zachodniej pochodzi nie z tych produktów, lecz z wysoko przetworzonej żywności, w której sól nie zawiera jodu.

Niedobory jodu w diecie mogą być jedną z przyczyn zwiększenia częstotliwości występowania chorób tarczycy w ostatnich latach. Warto więc uważniej przyjrzeć się swojej diecie i unikać przetworzonej, bardzo słonej żywności, a zamiast tego dostarczać organizmowi tego, co dobre – alg morskich, ryb słonowodnych, owoców morza, a także dosalać produkty zwykłą jodowaną solą lub wybierać sól morską – oczywiście w ograniczonych ilościach. 

Witamina D

U 90% osób cierpiących na Hashimoto obserwuje się niedobory witaminy D. Trudno jednak jasno określić, czy niedobór jest przyczyną wystąpienia choroby, czy też powstaje na skutek toczenia się procesu chorobowego.

Duże niedobory witaminy D mogą sprzyjać utracie gęstości kości, dlatego też dieta osób chorujących na niedoczynność tarczycy powinna być bogata w produkty takie jak: tłuste ryby, mleko i produkty mleczne, a także grzyby.

Należy także jak najczęściej eksponować maksymalnie odsłonięte części ciała na światło słoneczne w celu syntezy tej witaminy ze słońca. Niekiedy może być też konieczna dodatkowa suplementacja w porozumieniu z lekarzem – zwłaszcza okresie jesienno-zimowym. 

blank

Selen

To właśnie w gruczole tarczowym występuje największe stężenie tego pierwiastka. Ma on olbrzymi wpływ między innymi na układ odpornościowy, ale w przypadku chorej tarczycy problematyczny jest nie tylko jego niedobór, ale również nadmiar. Wykazano, że nadmiar selenu w diecie (lub uzyskany przez suplementację) może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i nowotworów. Rozsądnym będzie więc, mając problemy z tarczycą, zbadać w swoim organizmie poziom selenu.

Orzechy brazylijskie, suszone, nieblanszowane - szczegóły
1917 µg Selenu w 100g
Przyprawy, nasiona gorczycy, mielone - szczegóły
208.1 µg Selenu w 100g
Ryba, tuńczyk, surowy - szczegóły
90.6 µg Selenu w 100g
Pszenica, durum - szczegóły
89.4 µg Selenu w 100g
Pszenica, KAMUT khorasan, niegotowana - szczegóły
81.5 µg Selenu w 100g
Zarodki pszenne, surowe - szczegóły
79.2 µg Selenu w 100g
Otręby pszenne, surowe - szczegóły
77.6 µg Selenu w 100g
Mięczaki, ostrygi, Pacyfik, surowe - szczegóły
77 µg Selenu w 100g
Jujube, Głożyna pospolit, surowe - szczegóły
73.4 µg Selenu w 100g
Gęś, wątroba, surowe - szczegóły
68.1 µg Selenu w 100g

Witamina B12

Zbadanie poziomu witamin w organizmie również jest dobrym pomysłem w przypadku chorych na tarczycę. Szacuje się, że nawet 30% osób z autoimmunologiczną chorobą tarczycy może cierpieć na niedobory witaminy B12. 

Czego należy unikać chorując na tarczycę?

Goitrogeny

To antyodżywcze substancje występujące w żywności, które zmniejszają poziom przyswajalności jodu z pożywienia. Stąd też chorzy na tarczycę powinni unikać takich produktów jak:

brukselka

kapusta

brokuł

kalafior

szpinak

jarmuż

kalarepa

gorczyca

– brukiew

– rzepa

maniok – rozdrobniony, ale nienamoczony i w dużych ilościach

– cebula

czosnek

– strączkowe (ciecierzyca, bób, fasola, groch, soczewica, soja)

orzeszki ziemne

migdały

W większości produkty te są dozwolone, ale w niewielkich ilościach, i po obróbce termicznej. Pozwala ona pozbyć się nadmiaru substancji goitrogennych – dlatego gotując warzywa krzyżowe najlepiej na początku nie używać przykrywki do garnka. Wyjątek stanowi soja, która nie powinna być spożywana w ogóle przez osoby chore na niedoczynność tarczycy

Czy suplementy mogą wchodzić w interakcje z lekami na tarczycę?

Chorując na tarczycę nie powinno się przyjmować żadnych, nawet niewinnych z pozoru suplementów diety. Na przykład suplementy wapnia mogą zakłócać wchłanianie leków – nie wolno przyjmować ich równocześnie. Również kawa czy błonnik obniżają wchłanianie leków na tarczycę. 

Czy dieta może wyleczyć problemy z tarczycą?

Sama dieta nie jest w stanie przywrócić równowagi hormonalnej u osób dotkniętych autoimmunologiczną chorobą tarczycy. Podobnie jednak same leki przy diecie obniżającej ich wchłanialność nie na wiele się zdadzą. Stąd też każdy pacjent chorujący na tarczycę powinien zostać dokładnie poinstruowany przez swojego endokrynologa w zakresie pór zażywania leków, rodzaju diety, zabronionych produktów, a także aktywności fizycznej.

Ćwiczenia nie są w tej chorobie zabronione, a wręcz przeciwnie – mogą pomóc przeciwstawić się zmęczeniu, ospałości, poprawić ogólną sprawność fizyczną, a także wspomóc utratę masy ciała. Stąd też rola dietetyka i endokrynologa w leczeniu pacjentów chorujących na niedoczynność lub nadczynność tarczycy są tak istotne, i jeden specjalista powinien w miarę możliwości działać wespół z drugim, dla osiągnięcia pozytywnych rezultatów.