Niedobory minerałów – co należy o nich wiedzieć?
Wszyscy wiemy, że istnieją witaminy i minerały. Wszyscy wiemy też, że braki minerałów w organizmie mogą powodować jego różne dysfunkcje. Problemem jest często powiązanie konkretnej dysfunkcji z konkretnym niedoborem minerału. W efekcie – gdy czujemy się gorzej, sięgamy po suplementy typu „multiwitamina” i łudzimy się, że one nam pomogą. Czy pomagają? Trudno stwierdzić. Aby móc ocenić skuteczność danej terapii, należy przede wszystkim zweryfikować dolegliwość i ewentualny niedobór minerału, a następnie celować w ten niedobór suplementując dokładnie ten pierwiastek, którego brakuje. Suplementy z miksem różnych witamin i minerałów mogą być przydatne w stanach ogólnego osłabienia i niedoborowości, ale nie zawsze zachodzi potrzeba, by je zażywać. Dużo lepiej jest zapoznać się z istotą niedoborów mineralnych i umieć im skutecznie zaradzić!Co to w ogóle są niedobory minerałów?
Minerały są pierwiastkami, które przyjmujemy razem z wodą i pożywieniem do organizmu. Pełnią one głównie regulacyjną funkcję w praktycznie każdym układzie i organie. Mogą też pełnić funkcję budulcową. To właśnie regulacja jest słowem-kluczem w wyjaśnianiu istoty działania minerałów. Wyobraź sobie ciasto, które zagniatasz.
Gdy dodasz do niego za dużo mąki – będzie zbyt twarde. Gdy za dużo wody – będzie zbyt rozlazłe, a gdy za dużo cukru – będzie za słodkie. Niekaceptowalne jest ani zbyt twarde, ani zbyt miękkie, ani zbyt słodkie ciasto, więc ilość dodawanych składników powinna być wręcz książkowa – nie może być ich ani za dużo, ani za mało.
Minimalne rozbieżności nie spowodują oczywiście znaczącego błędu w smakowitości czy konsystencji ciasta, ale duże są już łatwo wyczuwalne.
Dokładnie tak samo jest z minerałami w naszym organizmie. Gdy dostarczymy ich sobie trochę zbyt mało – nawet tego nie odczujemy. Ale jeśli przez wiele dni nie będziemy dostarczać ich wcale – nasze ciało zacznie odczuwać tego skutki – i to są właśnie niedobory.
Niedoborowość składników mineralnych w organizmie człowieka może powstawać na skutek niedożywienia lub niewłaściwej diety, ubogiej w jakiś składnik.
Kiedy powstają niedobory?
Minerały zawarte są w każdej żywności jaką spożywamy – w różnych proporcjach i w różnych zestawieniach. Są produkty szczególnie bogate w jeden minerał, ale zawierające tych minerałów jeszcze kilka. Dlatego też odżywiając się różnorodnie, raczej nie będziemy odczuwać deficytów mineralnych – co najwyżej może się pojawić zbyt mała lub nadmierna podaż jakiegoś składnika. Z reguły niedobory występują na skutek zbyt restrykcyjnych diet stosowanych przez długi czas, na przykład wykluczających konkretne grupy produktów, lub opierających się wyłącznie na jednej grupie produktów.
Nawet w dzisiejszych czasach pojawiają się też (wcale nie tak sporadyczne, niestety) przypadki skrajnego ubóstwa i głodu, gdzie „niedobory mineralne” to w zasadzie zaledwie wierzchołek góry lodowej zagadnienia, jakim jest skrajne wycieńczenie fizyczne wskutek głodu. Kolejną z zasadniczych przyczyn niedoborów, jest niewłaściwe funkcjonowanie nerek.
Gdy nie pracują one jak należy, prowadzą do nadmiernego wydalania minerałów lub właśnie niedostatecznego ich wydalania, przez co równowaga minerałów w organizmie nie może zostać utrzymana.
Mikro- i makroelementy
Zauważmy, że bardzo sporadycznie wspomina się na przykład o „niedoborze manganu” u człowieka. Jest to bowiem jeden z pierwiastków śladowych. Potrzebujemy ich do regulacji funkcji organizmu w bardzo niewielkich, śladowych ilościach. Z reguły normalnie odżywiając się, tego pierwiastka dostarczamy sobie dość, aby nie zaprzątać sobie głowy jego niedoborami. Nie wpływa on również aż tak znacząco na regulacje funkcji biochemicznych w organizmie. Te pierwiastki to mikroelementy – i raczej rzadko można się spotkać z ich niedoborami. Do makroelementów należy z kolei kilka pierwiastków – one są bardzo ważne dla funkcjonowania organizmu, korelują ze sobą i prowadzą do osiągania prawidłowych wyników badań oraz do dobrego samopoczucia. Wśród makroelementów wymienia się pięć głównych, których niedobory są najbardziej powszechne i prowadzą do najpoważniejszych dolegliwości. Oto one:Niedobór wapnia
Wapń jest składnikiem wysycającym kości, ale nie tylko. Wspiera on także prawidłową pracę mięśni, układu krążenia, nerwowego i układu hormonalnego. Jak więc widać – duża część naszego ciała zależy od obecności wapnia w odpowiedniej ilości! Produkty spożywcze, w których można znaleźć spore ilości wapnia to:- produkty mleczne
- małe ryby spożywane wraz z kośćmi (np. sardynki)
- rośliny strączkowe
- jarmuż
- brokuły
Niedobór żelaza
Żelazo jest odpowiedzialne w największej mierze za produkcję czerwonych krwinek, czyli erytrocytów. Jest również składową białek i enzymów. Najlepsze źródła żelaza w diecie to:- czerwone mięso
- drób
- ryby
- szpinak
- kasza gryczana i jaglana
- orzechy
- buraki
Niedobór magnezu
Magnez jest pierwiastkiem szalenie ważnym, wpływającym na pracę układu nerwowego i mięśniowego – nie wolno go więc lekceważyć. W 60% dostępny w organizmie magnez znajduje się w kościach, a w 40% - w mięśniach i miękkich tkankach. W diecie magnez znajdziemy w:- orzechach
- roślinach strączkowych
- ziarnach zbóż
- zielonych warzywach liściastych: sałata, szpinak, jarmuż
Niedobór potasu
Potas to ważny pierwiastek, szczególnie dla serca, ponieważ jest elektrolitem – pomaga w przewodzeniu impulsów nerwowych koniecznych do wzbudzania skurczów serca i mięśni. Oto najlepsze źródła potasu:- awokado
- banany
- zielone warzywa
- buraki
- pomidory
- sok pomarańczowy
Niedobór cynku
Cynk to pierwiastek ważny dla wielu procesów biochemicznych w organizmie. Bierze udział w syntezie białek, w gojeniu się ran czy syntezie DNA, a także wspomaga układ odpornościowy w pełnieniu jego funkcji. Należy dbać o jego podaż szczególnie w okresie ciąży, dzieciństwa oraz dojrzewania, gdyż ma wpływ na rozwój wielu ważnych aspektów rozwojowych. Znaleźć go można w:- strączkowych
- orzechach
- nabiale
- ostrygach
- czerwonym mięsie
- drobiu
