Czytając i zgłębiając swoją wiedzę, powinnaś przede wszystkim zwracać uwagę na treści, które wydają Ci się w jakikolwiek sposób podejrzane. Na przykład takie, które brzmią nieco zbyt optymistycznie, jak choćby słynne clickbaity mówiące „Lekarze go nienawidzą – znalazł sposób, jak wyleczyć raka za pomocą tej jednej mikstury!”.

Jak rozpoznać prawdziwą informację?

Czytając wszelkie artykuły popularnonaukowe o charakterze informacyjnym, powinniśmy być sceptyczni. Każda informacja, na jaką trafiamy w Internecie musi być przez nas zweryfikowana pod kątem źródła, z którego pochodzi. Jak rozpoznać, czy dane źródło jest wiarygodne?

Oto krótka pomoc dla miłośników poszukiwania wartościowych treści.

Po co sięgać do źródeł?

Czy wiesz, że Ty, mając dostęp do Internetu, możesz tworzyć dowolne materiały i udostępniać je szerokiej publiczności? Możesz, na przykład, utworzyć bloga, na którym będziesz popularyzować informacje na temat tego, że Ziemia jest płaska. Będą to Twoje własne dywagacje na ten temat, opisane bardzo rzetelnym, przekonywującym językiem, jednak niekoniecznie prawdziwe (właściwie to kompletnie zmyślone, zważywszy na samą tezę). Twoje teorie mogą trafić do dowolnie szerokiej publiczności, a wiele osób będzie je powielało i dyskutowało na ich temat. Być może będziesz tak wiarygodna, że część czytelników uwierzy w Twoją tezę. Tak samo jest z praktycznie każdą informacją zamieszczaną nie tylko w Internecie. Bo przecież książkę również może wydać każdy, kogo na to stać – publikacje książkowe nie podlegają żadnej cenzurze!

Jak odsiać ziarno od plew?

Przede wszystkim uświadomić sobie, że jedynym autorytetem w dziedzinie nauki są naukowcy – czyli osoby, które zdobyły wiedzę akademicką i są kompetentne do jej popularyzowania. Środowiska akademickie, zanim wypuszczą w świat jakąkolwiek informację, muszą rzetelnie przebadać ją. Badania są długie, kosztowne i czasochłonne, a także nie zawsze przynoszą spodziewane rezultaty. Gdy więc naukowcy opublikują po latach wyniki swoich badań, można być pewnym, że są one rzetelne. W końcu ktoś poświęcił czas i pieniądze, by zweryfikować prawdziwość swojej teorii – czy inwestowałby w kłamstwo?

Dotarcie do prawdy ma swoją cenę i wiąże się z bardzo skomplikowanym procesem badawczym. Składa się on z kilku kryteriów:

Wartość statystyczna

Badania naukowe są wiarygodne wtedy, gdy przeprowadzi się je na odpowiednio szerokiej grupie badawczej. Muszą to być próby przeprowadzone nie raz czy dwa, ale setki, tysiące, a nawet setki tysięcy raz, przez wielu naukowców na całym świecie! W ten sposób mając odpowiednią ilość badań, można przeprowadzić metaanalizy.

Metaanalizy

Są to analizy statystyczne, polegające na zestawieniu wielu różnych badań i wyciągnięciu z nich wspólnych wniosków.

Grupy kontrolne

Gdy badamy jakąkolwiek właściwość, musimy brać pod uwagę to, czy nasz wynik jest rezultatem zastosowania danej metody albo środka, czy też wynika z czegoś innego. Grupa badana poddawana jest działaniu danego środka lub metody, zaś grupa placebo poddawana jest „efektowi placebo”, czyli wmawianiu, że jest się pod wpływem danego środka. Na podstawie wyników badań obu grup można wyciągnąć wnioski, czy dany środek wywarł faktyczny wpływ na grupę badaną.

Warto przeczytać  Dieta przy niedoczynności tarczycy

Badanie randomizowane

Jest to zabieg metodologiczny, mający na celu zniwelowanie wpływu niekontrolowanych zmiennych na wyniki naszego eksperymentu. Prościej mówiąc – osobniki do grupy badawczej i grupy placebo są wybierane losowo. Dzięki temu obie grupy pod względem statystycznym nie będą się od siebie niczym różniły. Randomizacja jest ważna, aby uniknąć oskarżeń o zmanipulowanie wyniku badań.

Ślepa próba

Aby jeszcze bardziej zniwelować możliwość jakiejkolwiek manipulacji wewnątrz grup badawczych, zarówno osoba badana, jak i przeprowadzająca badanie nie wiedzą, czy dany obiekt badawczy otrzymuje właściwy lek, czy placebo. Osoba badana mając świadomość podania jej leku lub placebo, mogłaby swoim zachowaniem manipulować wynikami badań, fałszując je. Osoba przeprowadzająca badanie również nie może w jakikolwiek sposób sugerować badanemu, że otrzymuje on lek czy placebo. Dzięki temu badanie jest całkowicie wiarygodne, ponieważ bada się rzeczywisty wpływ danego leku na badanego, lub brak wpływu w przypadku grupy placebo.

Kilka miejsc badawczych

Takie badania są długotrwałe i skomplikowane, ponieważ wymagają przeprowadzania ich w wielu miejscach na świecie, w różnych ośrodkach badawczych, przez różne zespoły naukowców. Jeśli badania z różnych ośrodków potwierdzą się – wówczas można badanie opublikować jako całkowicie wiarygodne, z powtarzalnymi rezultatami.

Badania in vitro/in vivo

Bardzo istotny jest też sposób przeprowadzania badań dla ich wiarygodności. Można osiągnąć zupełnie inne rezultaty badając coś pod mikroskopem, inne – na zwierzętach, a jeszcze inne na ludziach. Przeprowadzenie badań in vitro, czyli w warunkach laboratoryjnych „w szkle”, jest dużo tańsze i łatwiejsze, niż na ludziach. Niestety, ze względów moralnych i humanitarnych przeprowadzanie badań dotyczących leków na ludziach jest wciąż w wielu przypadkach niemożliwe. To między innymi powód, dla którego przemysł farmaceutyczny wymaga tak ogromnego finansowania – ponieważ przebadanie bezpieczeństwa leków bez udziału człowieka musi przebiegać wielotorowo, na różnych płaszczyznach, bez najmniejszych uchybień.

W praktyce

Wiesz już, jakie cechy powinno mieć badanie naukowe, aby mogło być uznane za wiarygodne. Ale jak tę wiedzę przełożyć na praktykę? Otóż, trafiając na jakiekolwiek publikacje naukowe (lub paranaukowe), nie tylko powinnaś przeczytać je dokładnie.

Powinnaś także zajrzeć do źródeł, z których czerpał autor, a które szanujący się autorzy powinni wypunktować pod swoją pracą. Wiarygodnym źródłem będzie:

  • Odniesienie do książki, którą napisała osoba z tytułem naukowym w dziedzinie przedmiotu, o którym jest mowa w owym rozdziale
  • Odniesienie do publikacji naukowych w specjalistycznych czasopismach (nie Claudia czy Woman’s Health, ale czasopisma o nudnych, typowo naukowo brzmiących tytułach, jak choćby Journal of Oncology albo Bromatologia i Chemia Toksykologiczna.
  • Podręcznik akademicki

Czytając i zgłębiając swoją wiedzę, powinnaś przede wszystkim zwracać uwagę na treści, które wydają Ci się w jakikolwiek sposób podejrzane. Na przykład takie, które brzmią nieco zbyt optymistycznie, jak choćby słynne clickbaity mówiące „Lekarze go nienawidzą – znalazł sposób, jak wyleczyć raka za pomocą tej jednej mikstury!”.

Warto przeczytać  Zaskakujące fakty na temat braku aktywności fizycznej człowieka - Sprawdź co ci grozi !

Bądź wyczulona również na wszelkie artykuły, których autorzy wszędzie wietrzą spisek i wmawiają czytelnikom, że dotychczas znane nam, powszechne i lubiane sposoby na dane dolegliwości są szkodliwe, rakotwórcze i śmiertelne. Takie artykuły, na przykład na temat śmiertelnej szkodliwości fluoru w paście do zębów, czy podgrzewania jedzenia w mikrofalówkach, często są poparte odnośnikami do badań, jednak niezbyt wiarygodnymi lub często przez autorów artykułów rozdmuchiwane do miana śmiertelnego czynnika. Na przykład przeprowadzanymi na niewielką skalę lub przez osoby niemające tytułów naukowych, albo też przeprowadzane metodami nie uznanymi przez środowisko naukowe za wiarygodne.

Dla Ciebie szczególnie interesujące są zapewne wszelkie informacje na temat szkodliwości lub korzystnego wpływu różnych diet czy produktów spożywczych. Nie bądź jednym z tych czytelników, którzy upowszechniają znalezione w sieci sensacyjne artykuły i wprowadzają na ich podstawie drastyczne zmiany w swoim żywieniu. Opieraj się na zaleceniach World Health Organisation (WHO), która publikuje najbardziej aktualne zaleceni. Nie bój się sprawdzać w sieci, czy rewelacje znalezione w jakimś artykule mają swoje potwierdzenie w badaniach naukowych, przeprowadzonych zgodnie z powyższymi kryteriami. Jeśli nie są – nie musisz brać ich sobie do serca.

Podsumowując

W szkołach nie uczą nas jak wychwytywać prawdziwe informację a system edukacji często uczy nas nieżyciowych kwestii, metody nauczania zabetonowały się 300 lat temu i po dziś dzień nie chcą skruszeć 🙁 Chcę Wam tylko powiedzieć, abyście czytając cokolwiek zwracali uwagę czy autor podaje źródła badań i czy te badania nie są przeprowadzane na 100 osobach.

1. Badanie musi mieć wartość statystyczną, najlepiej jak by to była metaanaliza min. 20.000, 50.000, 100.000 im więcej tym lepiej
2. Musi mieć grupę kontrolną, placebo vs grupa badana.
3. Musi być to badanie randomizowane, rozdział do grupy placebo i badanej jest na zasadzie loterii
4. Musi mieć podwójnie ślepą próbę, ani badacz nie wiedzą, czy dana osoba otrzymuje placebo czy lek
5.Badanie przeprowadzane jest w wielu instytutach badawczych na całym świecie.
6. Czy badania są robione na ludziach, zwierzętach (in vivo) czy pod mikroskopem (in vitro). in vivo zawsze jest bardziej wiarygodnie niż in vitro.

Jeżeli znajdziesz artykuł, produkt, film i autor odnosi się do badań możesz sprawdzić te informację a tym samym zarysować sobie obraz czy coś naprawdę ma racje bytu. Oczywiście zachęcam do logicznego myślenia i nie popadanie w skrajności. Warto również słuchać praktyków, którzy pracują z ludźmi i są rozsądnymi obywatelami;)

Ps. Jeżeli czytasz gazetę lub oglądasz telewizje, nie ograniczaj się tylko do jednego medium. Czytaj i oglądaj więcej niż jeden ukierunkowany poglądowo, porównuj, analizuj, uśredniaj i wyciągaj wnioski, nie daj sprać sobie mózgu!

Jak użyteczny był ten post?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić!

Średnia ocena / 5. Liczba głosów:

Przykro nam, że ten wpis nie był dla Ciebie przydatny!

Pozwól nam ulepszyć ten post!

DARMOWY E-BOOK WPROWADZENIE DO ZDROWYCH NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH

e-book jest darmowym wprowadzeniem do kolejnych edycji tej książki. Jeżeli chcesz ściągnąć aktualną wersję i być informowany o uaktualnieniach tej książki zostaw swojego maila.

POBIERZ EBOOKA